به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، مرضیه باریکانی ، مدیرعامل انجمن حمل‌ونقل پاک و ایمن ، در دوره «شهرداد» با تأکید بر اهمیت بازگشت شهر به انسان گفت فضاهای عمومی ، فقط محل عبور و مرور نیستند ؛ بلکه بخش مهمی از زندگی اجتماعی، آرامش روانی و تاب‌آوری شهروندان را شکل می‌دهند .
او با اشاره به تجربه‌هایی مانند میدان شهرداری رشت و میدان خوی گفت در سال‌های اخیر ، برخی فضاهای شهری که پیش‌تر در اختیار خودروها بودند ، به سمت پیاده‌محوری و حضور مردم حرکت کرده‌اند .
به گفته باریکانی ، این تغییر فقط یک اقدام عمرانی یا ترافیکی نیست ، بلکه نشانه‌ای از تغییر نگاه به شهر است ؛ نگاهی که در آن خیابان ، میدان و پیاده‌راه ، دوباره به محل حضور انسان تبدیل می‌شوند .
پیاده‌محوری یعنی بازپس‌گیری شهر از خودرو و تحویل آن به زندگی اجتماعی
باریکانی تأکید کرد که پیاده‌محوری را نباید به اقداماتی ساده و سطحی مانند گذاشتن چند مانع یا نیوجرسی در خیابان تقلیل داد .
به گفته او ، وقتی بخشی از شهر از خودرو گرفته می‌شود ، باید با مطالعه کامل ، شناخت بافت اجتماعی ، بررسی اثرات اقتصادی و تحلیل پیامدهای ترافیکی همراه باشد .
در این مسیر، کنشگری اجتماعی و مطالبه‌گری جامعه محلی نقشی تعیین‌کننده دارد . فضاهای شهری تنها با تصمیم‌های مدیریتی زنده نمی‌شوند ؛ بلکه شهروندان نیز باید نسبت به حق خود بر شهر حساس باشند و اجازه ندهند عرصه‌ها ، میدان‌ها ، پیاده‌روها و فضاهای عمومی زندگی روزمره‌شان به‌تدریج در تصرف خودروها قرار گیرد . وقتی جامعه محلی نسبت به کیفیت فضای شهری ، ایمنی پیاده‌ها ، دسترس‌پذیری و امکان حضور همه شهروندان مطالبه‌گر باشد ، مدیریت شهری نیز ناگزیر می‌شود شهر را نه صرفاً برای عبور خودرو ، بلکه برای زندگی ، حضور ، گفت‌وگو و آرامش انسان‌ها برنامه‌ریزی کند .
او گفت مداخله در شهر بدون شناخت دقیق از جامعه ، ممکن است فقط ظاهر خیابان را تغییر دهد ، اما به شکل‌گیری فضای عمومی زنده و مؤثر منجر نشود .
در این مسیر، کنشگری اجتماعی و مطالبه‌گری جامعه محلی نقشی تعیین‌کننده دارد . فضاهای شهری تنها با تصمیم‌های مدیریتی زنده نمی‌شوند ؛ بلکه شهروندان نیز باید نسبت به حق خود بر شهر حساس باشند و اجازه ندهند عرصه‌ها ، میدان‌ها ، پیاده‌روها و فضاهای عمومی زندگی روزمره‌شان به‌تدریج در تصرف خودروها قرار گیرد . وقتی جامعه محلی نسبت به کیفیت فضای شهری ، ایمنی پیاده‌ها ، دسترس‌پذیری و امکان حضور همه شهروندان مطالبه‌گر باشد ، مدیریت شهری نیز ناگزیر می‌شود شهر را نه صرفاً برای عبور خودرو ، بلکه برای زندگی ، حضور ، گفت‌وگو و آرامش انسان‌ها برنامه‌ریزی کند .
او گفت مداخله در شهر بدون شناخت دقیق از جامعه ، ممکن است فقط ظاهر خیابان را تغییر دهد ، اما به شکل‌گیری فضای عمومی زنده و مؤثر منجر نشود .
از نگاه او ، شهر زمانی به انسان بازمی‌گردد که مردم بتوانند در آن بایستند ، گفت‌وگو کنند ، قدم بزنند ، تعامل داشته باشند و احساس تعلق کنند .
فضای عمومی واقعی ، فضایی است که همه بتوانند در آن حضور داشته باشند
مدیرعامل انجمن حمل‌ونقل پاک و ایمن در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم عدالت در فضای عمومی اشاره کرد و گفت : فضای عمومی باید برای همه اقشار جامعه قابل استفاده باشد ؛ بدون تفاوت در سن ، جنسیت ، وضعیت اقتصادی ، جایگاه اجتماعی ، نوع نگاه فکری یا محدودیت جسمانی .
او تأکید کرد اگر فضایی فقط برای گروهی خاص طراحی شده باشد ، دیگر نمی‌توان آن را فضای عمومی کامل دانست .
او تأکید کرد اگر فضایی فقط برای گروهی خاص طراحی شده باشد ، دیگر نمی‌توان آن را فضای عمومی کامل دانست .
به گفته باریکانی ، شهری که افراد دارای معلولیت ، سالمندان ، کودکان یا گروه‌های کم‌درآمد نتوانند آزادانه و ایمن در آن حضور داشته باشند ، شهری فراگیر و عادلانه نیست .
اگر معلولان را در شهر نمی‌بینیم ، شاید شهر امکان حضورشان را فراهم نکرده است
باریکانی با اشاره به وضعیت افراد دارای معلولیت در فضاهای شهری گفت دیده نشدن این افراد در شهر ، الزاماً به معنای کم‌بودن آن‌ها نیست . یکی از دلایل مهم این موضوع آن است که بسیاری از فضاهای عمومی ما امکان حضور آسان ، ایمن و آبرومندانه را برای افراد دارای معلولیت فراهم نکرده‌اند .
او توضیح داد که نبود رمپ مناسب ، مسیرهای ناایمن ، اختلاف سطح‌ها ، پیاده‌روهای غیراستاندارد و طراحی‌های غیرقابل‌دسترس ، باعث می‌شود بخشی از شهروندان عملاً از زندگی عمومی شهر حذف شوند . در چنین شرایطی ، انزوا انتخاب فرد نیست ، بلکه نتیجه طراحی نادرست شهر است .
او توضیح داد که نبود رمپ مناسب ، مسیرهای ناایمن ، اختلاف سطح‌ها ، پیاده‌روهای غیراستاندارد و طراحی‌های غیرقابل‌دسترس ، باعث می‌شود بخشی از شهروندان عملاً از زندگی عمومی شهر حذف شوند . در چنین شرایطی ، انزوا انتخاب فرد نیست ، بلکه نتیجه طراحی نادرست شهر است .
شهر بدون فضای عمومی زنده ، شهروندان را منزوی‌تر می‌کند
باریکانی در ادامه گفت : هر چه جامعه درگیر فشارها، بحران‌ها و پیچیدگی‌های بیشتری می‌شود ، نیاز آن به شهر ، باهم‌بودن و فضاهای عمومی بیشتر می‌شود .
به باور او ، شهروندان در روزهای سخت بیش از همیشه به مکان‌هایی نیاز دارند که بتوانند در آن‌ها کنار یکدیگر باشند و تجربه مشترک اجتماعی داشته باشند .
او افزود فضاهای عمومی می‌توانند به تقویت تاب‌آوری اجتماعی و روانی شهروندان کمک کنند . میدان‌ها ، پیاده‌راه‌ها ، کافه‌ها و فضاهای گفت‌وگو ، فقط عناصر کالبدی شهر نیستند ؛ بلکه بخشی از سلامت روانی و اجتماعی جامعه را می‌سازند .
او افزود فضاهای عمومی می‌توانند به تقویت تاب‌آوری اجتماعی و روانی شهروندان کمک کنند . میدان‌ها ، پیاده‌راه‌ها ، کافه‌ها و فضاهای گفت‌وگو ، فقط عناصر کالبدی شهر نیستند ؛ بلکه بخشی از سلامت روانی و اجتماعی جامعه را می‌سازند .
کافه‌ها و فضاهای گفت‌وگو ، تمرین زندگی اجتماعی‌اند
باریکانی با اشاره به نقش کافه‌ها و فضاهای جمعی گفت حضور دختران و پسران ، گروه‌های مختلف اجتماعی و شهروندان در کنار یکدیگر ، نوعی تمرین زندگی شهری است .
به گفته او ، گفت‌وگو ، معاشرت و حضور در فضای عمومی می‌تواند عادت‌های تازه‌ای از زندگی اجتماعی ایجاد کند و تحمل ، گفت‌وگو و هم‌زیستی را در جامعه تقویت کند .
او تأکید کرد که این فضاها ، برخلاف تصور برخی ، صرفاً محل مصرف یا تفریح نیستند ؛ بلکه می‌توانند به افزایش آرامش ، ارتباط اجتماعی و تاب‌آوری روانی شهروندان کمک کنند .
او تأکید کرد که این فضاها ، برخلاف تصور برخی ، صرفاً محل مصرف یا تفریح نیستند ؛ بلکه می‌توانند به افزایش آرامش ، ارتباط اجتماعی و تاب‌آوری روانی شهروندان کمک کنند .
بازگشت شهر به انسان ، فقط یک پروژه شهری نیست ؛ یک ضرورت اجتماعی است
بر اساس سخنان مرضیه باریکانی ، پیاده‌محوری و احیای فضاهای عمومی را باید فراتر از پروژه‌های عمرانی دید . این رویکرد ، تلاشی برای بازتعریف شهر به عنوان فضایی انسانی ، اجتماعی ، در دسترس و عادلانه است .
شهری که در آن خیابان‌ها و میدان‌ها فقط در اختیار خودرو نباشند ، بلکه به محل حضور مردم ، گفت‌وگو ، تعامل ، آرامش و زندگی اجتماعی تبدیل شوند . از این منظر ، تاب‌آوری روانی شهروندان دقیقاً از دل همین فضاهای عمومی زنده برمی‌خیزد ؛ فضاهایی که شهر را از یک مسیر عبور، به خانه مشترک مردم تبدیل می‌کنند .
شهری که در آن خیابان‌ها و میدان‌ها فقط در اختیار خودرو نباشند ، بلکه به محل حضور مردم ، گفت‌وگو ، تعامل ، آرامش و زندگی اجتماعی تبدیل شوند . از این منظر ، تاب‌آوری روانی شهروندان دقیقاً از دل همین فضاهای عمومی زنده برمی‌خیزد ؛ فضاهایی که شهر را از یک مسیر عبور، به خانه مشترک مردم تبدیل می‌کنند .
