به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران در نشست تخصصی بررسی وضعیت پهنههای آسیبدیده جنگی در محلههای هدف بازآفرینی تاکید کرد : فرآیند بازسازی باید بهصورت همزمان ابعاد کالبدی ، اجتماعی ، هویتی و یادمانی را در بر گیرد و در محلات آسیبدیده باید فراتر از جبران خرابیهای فیزیکی ، کمبودهای عملکردی و نیازهای واقعی محله نیز شناسایی و در طراحیها لحاظ شود .
جلسه بررسی اقدامات مرتبط با واحدهای آسیبدیده ناشی از جنگ در محدودههای هدف بازآفرینی شهری با حضور عبدالرضا گلپایگانی معاون وزیر و مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران ، محمد جمور ، عضو هیأتمدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران ، محمدکاظم جباری مدیرکل دفتر راهبری و هدایت طرحهای بازآفرینی و مدیران کل راه و شهرسازی استانهای تهران ، لرستان ، قم، زنجان، کرمانشاه و البرز، بهصورت حضوری و برخط برگزار شد .
در این نشست ، ضمن بررسی آخرین وضعیت واحدهای آسیبدیده و روند اقدامات استانها، مسائل مربوط به مالکیت ، اراضی معوض ، الزامات ورود به فاز طراحی و نیز رویکردهای مداخله در فضاهای شهری آسیبدیده ناشی از جنگ مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت .
در بخش اجرایی جلسه ، بر ضرورت تسریع در تعیین تکلیف مسائل مالکیتی و تأمین زمین معوض تأکید شد .
همچنین مقرر شد استانها برنامه زمانبندی مشخص خود را برای طراحی و ساماندهی واحدهای آسیبدیده ارائه کنند و هر استان نیز یک نفر را بهعنوان راهبر موضوع به دفتر طراحی شرکت بازآفرینی معرفی کند تا هماهنگیها با انسجام بیشتری پیگیری شود .
در همین چارچوب ، موضوع اراضی قولنامهای در کرج نیز مورد توجه قرار گرفت و بر ضرورت هماهنگی نزدیکتر با شهرداریها برای حل مسائل حقوقی و اجرایی این بخش تأکید شد , همچنین با توجه به محدودیت زمانی ، بر پیگیری مستقیم و مستمر موضوع از سوی مدیران کل استانها تأکید شد تا روند ورود به فاز طراحی و اجرا با شتاب بیشتری دنبال شود .
عبدالرضا گلپایگانی در این نشست گفت : فرآیند بازسازی باید بهصورت همزمان ابعاد کالبدی ، اجتماعی ، هویتی و یادمانی را در بر گیرد و در محلات آسیبدیده باید فراتر از جبران خرابیهای فیزیکی ، کمبودهای عملکردی و نیازهای واقعی محله نیز شناسایی و در طراحیها لحاظ شود .
وی با اشاره به اهمیت وجه یادمانی در بازسازی پس از جنگ ، خواستار آن شد که استانها چارچوب اهداف ، بیانیه و منشور کار برای یادمانهای مرتبط را تدوین کنند تا مسیر مداخله در هر استان بر مبنای یک نگاه روشن، منسجم و متناسب پیش برود .
گلپایگانی همچنین بر برگزاری مسابقه طراحی محدود برای انتخاب طراحان صاحبتجربه در حوزه بناهای یادمانی تأکید کرد و خواستار معرفی طراحان واجد صلاحیت از سوی استانها شد .
مدیرعامل شرکت بازآفرینی شهری ایران در ادامه ، استفاده از ظرفیت نهادهایی همچون شهرداریها و بنیاد شهید و ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی را برای پیشبرد این پروژهها ضروری دانست و گفت که هماهنگی میان دستگاهها میتواند این اقدامات را به نمونهای از مدیریت یکپارچه و اقدام مشترک در بازآفرینی پس از جنگ تبدیل کند .
گلپایگانی ضمن تاکید بر تسریع اقدامات به دستور وزیر راه و شهرسازی در استانها با اشاره به تجربههای داخلی در طراحی فضاهای یادمانی ، از جمله یادمان شهید چمران در دهلاویه و یادمان شهدای هفتم تیر در سرچشمه ، بر پیوند میان فضا ، معنا و حافظه جمعی در فرهنگ ایرانی تأکید کرد و گفت : در مداخلات مربوط به یادمانهای جنگ ، باید به جایگاه مفاهیمی چون شهادت ، حماسه ، قداست فضا و تأثیر محیط بر ادراک و احساس مردم توجه شود , معماری ایرانی بیش از آنکه صرفاً متکی به فرم باشد ، بر خلق فضا و معنا استوار است و این ویژگی باید در طراحیهای مرتبط با جنگ نیز بازتاب یابد .
در بخش دیگری از این نشست ، الزامات نظری و تطبیقی بازسازی پس از جنگ با اتکا به تجربههای بینالمللی مرور شد . در این بخش تأکید شد که جنگ ، بحرانی چندلایه برای شهر است و پیامدهای آن تنها به تخریب کالبدی محدود نمیشود بلکه ابعاد اجتماعی ، فرهنگی ، تاریخی ، سیاسی و روانی را نیز درگیر میکند ، بر همین اساس، بازسازی پس از جنگ باید در قالب رویکرد «بهتر از گذشته ساختن» و با اتکا به منطق بازآفرینی شهری دنبال شود ؛ رویکردی که از بازسازی صرف فراتر میرود و بر احیای کیفیت زندگی، تقویت تابآوری و بازگرداندن معنا به فضا تأکید دارد .
در جمعبندی مباحث تخصصی این جلسه بر سه محور اصلی برای مداخلات پساجنگ در محلات هدف آسیب دیده تاکید شد : تداوم هویت و ساختار مکانی ، حفاظت و انتقال خاطره جنگ و خلق فرصتهای نو برای ارتقای کیفیت محیطی و اصلاح الگوهای ناکارآمد گذشته .
همچنین در مرور تجربههای بینالمللی، از هیروشیما بهعنوان نمونهای موفق از بازسازی مرحلهای و پیوسته یاد شد ؛ تجربهای که در آن ، اقدامات اضطراری ، بازتوانی میانی و بازسازی بلندمدت در کنار یکدیگر قرار گرفته و با حمایت دولت مرکزی ، توسعه زیرساختها ، ساماندهی معابر ، بازسازی مسکن، ارتقای خدمات عمومی و شکلگیری پارک صلح و یادمانهای مرتبط همراه شده است .
در این تجربه، کانون ویرانی به قلب بازآفرینی شهری تبدیل شد و نقش شهروندان و بخش خصوصی نیز در پیشبرد مسیر بازسازی برجسته بود . همچنین تجربه بوسنی و هرزگوین از منظر اهمیت عناصر نمادین شهر مورد توجه قرار گرفت ؛ جایی که تخریب یک پل تاریخی ، تنها به معنای از دست رفتن یک سازه نبود ، بلکه گسستی در روابط اجتماعی و حافظه مشترک شهر ایجاد کرد .
در ادامه ، تجربه موصل نیز به عنوان نمونهای از پیچیدگی بازسازی پس از جنگ مطرح شد؛ تجربهای که نشان میدهد در کنار آسیبهای مستقیم جنگ ، ضعف برنامهریزی ، سکونتگاههای غیررسمی و مسائل انباشته پیشین نیز میتوانند روند بازسازی را دشوارتر کنند و ضرورت رویکردی چندمرحلهای ، زمینهمحور و منعطف را دوچندان سازند .
در بخش گزارشهای استانی، مدیرکل راه و شهرسازی زنجان از پیگیریهای مربوط به حسینیه اعظم زنجان خبر داد و اعلام کرد که با تشکیل کمیته تملک و انعقاد قرارداد با مشاور از محل اعتبارات ۱۴۰۴، فاز صفر مطالعات آغاز شده و پروپوزال طرح نیز به شرکت بازآفرینی شهری ایران ارائه خواهد شد .
وی تأکید کرد که این محدوده هم در بافت فرسوده و هم در بافت تاریخی قرار دارد و لازم است طرح «کلید به کلید» با هماهنگی شرکت بازآفرینی دنبال شود . در گزارش استان لرستان نیز اعلام شد که تفاهمنامه با مالکان واحدهای آسیبدیده ، شهرداری و راه و شهرسازی در حال انعقاد است . در این بخش ، بر ضرورت تعیین تکلیف سریع زمین مالکان و حضور میدانی مدیران شرکت بازآفرینی شهری ایران در استان لرستان تأکید شد .
در استان تهران نیز عنوان شد که عملیات اجرایی از هفته دولت آغاز خواهد شد و لازم است این استان هرچه سریعتر وارد فرآیند مسابقه معماری و طراحی شود . در استان البرز نیز با توجه به وضعیت فردیس و کرج ، اعلام شد که بخشی از واحدها و پلاکها تملک شده و تعدادی نیز پروانه دریافت کرده و وارد مرحله ساختوساز شدهاند ، همچنین مقرر شد همکاران شرکت برای پیشبرد هماهنگیها و ساماندهی موضوعات مرتبط ، در استان البرز حضور یابند .
این نشست با تأکید بر این نکته به کار خود پایان داد که بازسازی پس از جنگ ، اگر چه از حل مسائل اجرایی ، مالکیتی و طراحی آغاز میشود ، اما در نهایت باید به احیای حیات اجتماعی ، تقویت حافظه جمعی ، بازگرداندن معنا به فضا و ارتقای تابآوری شهری منتهی شود ؛ مسیری که تنها در سایه هماهنگی بیندستگاهی ، مشارکت اجتماعی و نگاه چندبعدی به بازآفرینی شهری تحقق خواهد یافت .
