سال‌هاست شهرها در مسیر هوشمندسازی حرکت می‌کنند ؛ از نصب سامانه‌های جدید و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال تا ورود فناوری‌های نوینی مانند هوش مصنوعی و تحلیل داده . اما در بسیاری از موارد ، نتیجه این سرمایه‌گذاری‌ها هنوز با انتظارها فاصله دارد . مسئله اینجاست که شهر هوشمند فقط با خرید فناوری ساخته نمی‌شود ؛ همان‌طور که داشتن ابزارهای پیشرفته ، بدون نظام تصمیم‌گیری درست، الزاماً به عملکرد بهتر منجر نمی‌شود .
به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، محمد حسن‌زاده ، رییس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) و دبیر علمی هفتمین کنفرانس شهر هوشمند و هوش مصنوعی ایران ، با تاکید بر اینکه چالش اصلی شهرهای ایران کمبود فناوری نیست ، اظهار کرد : مسئله اصلی ، نحوه حکمرانی ، مدیریت و استفاده از فناوری است .
وی با بیان اینکه شهر هوشمند نباید صرفاً با تجهیزات ، سامانه‌ها و ابزارهای دیجیتال تعریف شود ، افزود : معیار موفقیت شهر هوشمند ، تعداد فناوری‌های مورد استفاده نیست ، بلکه میزان حل مسئله و خلق ارزش عمومی برای شهروندان است .
به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، محمد حسن‌زاده ، رییس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) و دبیر علمی هفتمین کنفرانس شهر هوشمند و هوش مصنوعی ایران ، با تاکید بر اینکه چالش اصلی شهرهای ایران کمبود فناوری نیست ، اظهار کرد : مسئله اصلی ، نحوه حکمرانی ، مدیریت و استفاده از فناوری است .
وی با بیان اینکه شهر هوشمند نباید صرفاً با تجهیزات ، سامانه‌ها و ابزارهای دیجیتال تعریف شود ، افزود : معیار موفقیت شهر هوشمند ، تعداد فناوری‌های مورد استفاده نیست ، بلکه میزان حل مسئله و خلق ارزش عمومی برای شهروندان است .
شهر هوشمند ؛ عبور از نمایش فناوری به سمت حل مسئله
حسن‌زاده با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد در برگزاری رویدادهای مرتبط با شهر هوشمند ، گفت : امروز دیگر نمی‌توان شهر هوشمند را تنها با فناوری‌های ارتباطی ، تجهیزات هوشمند یا چند سامانه نرم‌افزاری تعریف کرد ؛ زیرا هوش مصنوعی، داده و دانش در حال تغییر ماهیت تصمیم‌گیری و مدیریت شهری هستند .
وی هدف اصلی این رویدادها را ایجاد ارتباط میان فناوری‌های نوین و مسائل واقعی شهر دانست و تاکید کرد : باید میان مدیر شهری ، پژوهشگر ، شرکت دانش‌بنیان و ارائه‌دهنده فناوری گفت‌وگو شکل بگیرد تا مشخص شود هر فناوری دقیقاً کدام مسئله شهری را حل می‌کند ، به چه داده‌ای نیاز دارد و چه اثری ایجاد خواهد کرد .
به گفته رییس ایرانداک ، نمایشگاه‌های تخصصی زمانی اثرگذار خواهند بود که از محل معرفی محصولات عبور کرده و به بستری برای شکل‌گیری همکاری ، اتصال عرضه و تقاضای فناوری و حتی آزمایشگاهی برای سیاستگذاری و نوآوری شهری تبدیل شوند .
وی هدف اصلی این رویدادها را ایجاد ارتباط میان فناوری‌های نوین و مسائل واقعی شهر دانست و تاکید کرد : باید میان مدیر شهری ، پژوهشگر ، شرکت دانش‌بنیان و ارائه‌دهنده فناوری گفت‌وگو شکل بگیرد تا مشخص شود هر فناوری دقیقاً کدام مسئله شهری را حل می‌کند ، به چه داده‌ای نیاز دارد و چه اثری ایجاد خواهد کرد .
به گفته رییس ایرانداک ، نمایشگاه‌های تخصصی زمانی اثرگذار خواهند بود که از محل معرفی محصولات عبور کرده و به بستری برای شکل‌گیری همکاری ، اتصال عرضه و تقاضای فناوری و حتی آزمایشگاهی برای سیاستگذاری و نوآوری شهری تبدیل شوند .
مسئله از فناوری آغاز نمی‌شود ؛ از نیاز شهر آغاز می‌شود
رییس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران با انتقاد از رویکردهایی که هوشمندسازی را از خرید فناوری آغاز می‌کنند ، گفت : پرسش اصلی نباید این باشد که «چه فناوری‌ای بخریم؟» بلکه باید ابتدا مشخص کنیم «چه مسئله‌ای داریم؟»
وی افزود : یک پروژه موفق هوشمندسازی باید زنجیره‌ای مشخص داشته باشد؛ مسئله باید به داده، داده به دانش، دانش به راه‌حل ، راه‌حل به اقدام و اقدام به ارزیابی اثر متصل شود .
حسن‌زاده تاکید کرد : اگر این زنجیره شکل نگیرد، ممکن است مجموعه‌ای از سامانه‌ها و تجهیزات ایجاد شود ، اما مسئله واقعی شهر همچنان باقی بماند .
وی افزود : یک پروژه موفق هوشمندسازی باید زنجیره‌ای مشخص داشته باشد؛ مسئله باید به داده، داده به دانش، دانش به راه‌حل ، راه‌حل به اقدام و اقدام به ارزیابی اثر متصل شود .
حسن‌زاده تاکید کرد : اگر این زنجیره شکل نگیرد، ممکن است مجموعه‌ای از سامانه‌ها و تجهیزات ایجاد شود ، اما مسئله واقعی شهر همچنان باقی بماند .
داده ؛ زیرساخت پنهان شهر هوشمند
دبیر علمی هفتمین کنفرانس شهر هوشمند و هوش مصنوعی ایران ، داده را مهم‌ترین زیرساخت تصمیم‌گیری هوشمند دانست و گفت : داده در شهر هوشمند همان نقشی را دارد که مواد اولیه در یک صنعت دارند ؛ بدون داده باکیفیت ، قابل اعتماد و قابل تبادل ، نه تحلیل مناسبی شکل می‌گیرد و نه هوش مصنوعی می‌تواند ارزش واقعی ایجاد کند .
وی با اشاره به چالش پراکندگی و جزیره‌ای بودن داده‌های شهری در کشور ، اظهار کرد : مسئله اصلی کمبود داده نیست ، بلکه نبود حکمرانی داده است ؛ یعنی باید مشخص باشد چه داده‌ای تولید می‌شود ، مسئول کیفیت آن چه کسی است ، چگونه به اشتراک گذاشته می‌شود و چه سازوکاری برای حفاظت از آن وجود دارد .
وی با اشاره به چالش پراکندگی و جزیره‌ای بودن داده‌های شهری در کشور ، اظهار کرد : مسئله اصلی کمبود داده نیست ، بلکه نبود حکمرانی داده است ؛ یعنی باید مشخص باشد چه داده‌ای تولید می‌شود ، مسئول کیفیت آن چه کسی است ، چگونه به اشتراک گذاشته می‌شود و چه سازوکاری برای حفاظت از آن وجود دارد .
پایان سامانه‌های جزیره‌ای ؛ آغاز مدیریت شهری داده‌محور
حسن‌زاده یکی از پیش‌نیازهای اصلی تحول شهری را عبور از نگاه سامانه‌محور و حرکت به سمت نگاه داده‌محور و مسئله‌محور دانست و گفت : معماری داده شهری ، استانداردهای مشترک ، تبادل‌پذیری اطلاعات و حکمرانی مشترک داده ، لازمه شکل‌گیری یک مدیریت شهری یکپارچه است .
وی تاکید کرد : مدیریت شهری نباید هر مسئله را از نقطه صفر آغاز کند ؛ تجربه‌های گذشته ، پژوهش‌ها ، داده‌های شهری و دانش انباشته مدیران باید به سرمایه تصمیم‌گیری برای آینده تبدیل شود .
به گفته وی ، هدف نهایی باید شکل‌گیری مدیریت شهری مبتنی بر شواهد باشد ؛ مدیریتی که تصمیم‌های خود را بر پایه داده ، پژوهش و تجربه معتبر اتخاذ کند ، نه صرفاً بر اساس برداشت‌های شخصی .
وی تاکید کرد : مدیریت شهری نباید هر مسئله را از نقطه صفر آغاز کند ؛ تجربه‌های گذشته ، پژوهش‌ها ، داده‌های شهری و دانش انباشته مدیران باید به سرمایه تصمیم‌گیری برای آینده تبدیل شود .
به گفته وی ، هدف نهایی باید شکل‌گیری مدیریت شهری مبتنی بر شواهد باشد ؛ مدیریتی که تصمیم‌های خود را بر پایه داده ، پژوهش و تجربه معتبر اتخاذ کند ، نه صرفاً بر اساس برداشت‌های شخصی .
هوش مصنوعی ؛ از ابزار نمایشی تا تصمیم‌یار مدیر شهری
حسن‌زاده هوش مصنوعی را یکی از مهم‌ترین ابزارهای آینده مدیریت شهری دانست و گفت : حمل‌ونقل و ترافیک، مدیریت انرژی ، نگهداری پیشگویانه زیرساخت‌ها، مدیریت پسماند ، پاسخ‌گویی هوشمند به شهروندان و تحلیل درخواست‌ها از جمله حوزه‌هایی هستند که هوش مصنوعی می‌تواند در آنها نقش‌آفرینی کند .
وی با این حال نسبت به تبدیل هوش مصنوعی به یک عنوان تبلیغاتی هشدار داد و گفت : همان‌طور که در گذشته داشتن چند سامانه به معنای دیجیتالی شدن یک سازمان نبود ، امروز نیز صرف استفاده از عنوان هوش مصنوعی به معنای هوشمند شدن نیست .
رییس ایرانداک تاکید کرد : باید سنجید که یک سامانه هوش مصنوعی چه مسئله‌ای را حل کرده ، چقدر هزینه‌ها را کاهش داده، سرعت تصمیم‌گیری را افزایش داده و چه اثری بر کیفیت خدمات شهری گذاشته است .
وی افزود : هوشمندی را نباید با فناوری اندازه‌گیری کرد ؛ بلکه باید آن را با نتیجه و اثری که در زندگی شهروندان ایجاد می‌کند سنجید .
وی با این حال نسبت به تبدیل هوش مصنوعی به یک عنوان تبلیغاتی هشدار داد و گفت : همان‌طور که در گذشته داشتن چند سامانه به معنای دیجیتالی شدن یک سازمان نبود ، امروز نیز صرف استفاده از عنوان هوش مصنوعی به معنای هوشمند شدن نیست .
رییس ایرانداک تاکید کرد : باید سنجید که یک سامانه هوش مصنوعی چه مسئله‌ای را حل کرده ، چقدر هزینه‌ها را کاهش داده، سرعت تصمیم‌گیری را افزایش داده و چه اثری بر کیفیت خدمات شهری گذاشته است .
وی افزود : هوشمندی را نباید با فناوری اندازه‌گیری کرد ؛ بلکه باید آن را با نتیجه و اثری که در زندگی شهروندان ایجاد می‌کند سنجید .
مدیر شهری آینده ؛ تصمیم‌گیر مبتنی بر داده
دبیر علمی هفتمین کنفرانس شهر هوشمند و هوش مصنوعی ایران ، اگر قرار باشد تنها یک کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت شهری در اولویت قرار گیرد ، آن را پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیران شهری دانست .
وی توضیح داد : اگر داده‌های حوزه‌های مختلف مانند حمل‌ونقل ، انرژی ، خدمات شهری ، محیط‌زیست ، ساخت‌وساز ، بودجه و درخواست‌های شهروندان به شکل درست گردآوری و تحلیل شوند ، مدیر شهری می‌تواند از تصمیم‌گیری واکنشی فاصله گرفته و به سمت پیش‌بینی ، سناریوسازی و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد حرکت کند .
حسن‌زاده تاکید کرد : هدف ، جایگزین کردن هوش مصنوعی به جای مدیر شهری نیست ؛ بلکه باید مدیر شهری را به مدیری تصمیم‌یار، داده‌محور و آینده‌نگر تبدیل کرد .
وی توضیح داد : اگر داده‌های حوزه‌های مختلف مانند حمل‌ونقل ، انرژی ، خدمات شهری ، محیط‌زیست ، ساخت‌وساز ، بودجه و درخواست‌های شهروندان به شکل درست گردآوری و تحلیل شوند ، مدیر شهری می‌تواند از تصمیم‌گیری واکنشی فاصله گرفته و به سمت پیش‌بینی ، سناریوسازی و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد حرکت کند .
حسن‌زاده تاکید کرد : هدف ، جایگزین کردن هوش مصنوعی به جای مدیر شهری نیست ؛ بلکه باید مدیر شهری را به مدیری تصمیم‌یار، داده‌محور و آینده‌نگر تبدیل کرد .
عبور از شهر هوشمند نمایشی
رییس ایرانداک معتقد است عبور شهر هوشمند در ایران از مرحله شعار و نمایش ، نیازمند چند تحول اساسی است ؛ از یکپارچه شدن داده‌های شهری و افزایش نقش شواهد در تصمیم‌ها تا ورود واقعی هوش مصنوعی به فرآیندهای مدیریتی و تغییر فرهنگ تصمیم‌گیری در سازمان‌های شهری .
در نهایت ، شهر هوشمند زمانی معنا پیدا می‌کند که فناوری از ویترین خارج شود و به بخشی از سازوکار حل مسئله تبدیل شود ؛ زیرا آینده شهرها نه با تعداد سامانه‌ها ، بلکه با کیفیت تصمیم‌هایی سنجیده خواهد شد که برای زندگی بهتر شهروندان گرفته می‌شوند .
در نهایت ، شهر هوشمند زمانی معنا پیدا می‌کند که فناوری از ویترین خارج شود و به بخشی از سازوکار حل مسئله تبدیل شود ؛ زیرا آینده شهرها نه با تعداد سامانه‌ها ، بلکه با کیفیت تصمیم‌هایی سنجیده خواهد شد که برای زندگی بهتر شهروندان گرفته می‌شوند .
