به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، تصویب نامه اخیر دولت «برنامه اقدام برای ساماندهی ، پالایش عملکردی و تمرکز زدایی از استان های تهران و البرز» که به پیشنهاد شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و همکاری دستگاههای متولی محقق شد ، می تواند در کاهش مسائل محیط زیستی پایتخت بسیار اثرگذار باشد .
امروز علت‌العلل و ریشه اصلی مشکلات محیط زیستی پایتخت را می بایست در بارگذاری جمعیت ، صنعت و خدمات بیش از توان و ظرفیت اکولوژیک آن جست و جو کرد .
عدم اجرای طرح‌ها و اسناد بالادست در تهران برای انطباق توان جمعیت‌پذیری با منابع زیستی ، شرایط حساس و شکننده ای برای این کلانشهر به وجود آورده که آلودگی هوا و کمبود منابع آب بخشی از عواقب و پیامدهای آن است .
وقتی در نخستین طرح جامع تهران مصوب ۱۳۴۷ جمعیتی معادل ۵.۵ میلیون نفر برای افق طرح در نظر گرفته شد و متعاقباً در سایر طرح‌های شهری همچون طرح ساماندهی تهران (۱۳۷۱)، طرح مجموعه شهری (۱۳۸۲)، طرح جامع (۱۳۸۶)، سقف‌های جمعیتی پیش‌بینی‌شده نادیده گرفته شد و به جای تمرکززدایی و جلوگیری از رشد کانون‌های بزرگ جمعیتی پیرامون تهران ، بارگذاری ها در تهران ادامه پیدا کرد ، شاخص‌های محیط زیستی از جمله بهبود کیفیت هوا و آب پایدار در محاق قرار گرفت .
در حقیقت ، همه آنچه در یک قرن اخیر در تهران به وقوع پیوسته ، موجب شکل‌گیری کلانشهری با تراکم و تمرکز زیاد شده است ، به نحوی که هم‌اکنون شهرستان تهران در کانون یک منطقه کلانشهری با وسعتی بالغ بر ۷۰۰ کیلومترمربع قرار گرفته است .
سرعت گرفتن نرخ مهاجرت از شهرهای کوچک و روستاها به تهران طی چند دهه گذشته ، موجب افزایش بی رویه جمعیت در کنار به‌هم‌ریختگی کالبد شهری و تجمیع مشکلات محیط زیستی تهران اعم از آلودگی هوا ، آب ، خاک ، صدا ، معضل پسماندها و… و نیاز به تامین منابع آب از مسافت ۱۶۰ کیلومتری در منطقه طالقان شد . معضلات جدی محیط زیستی پایتخت به این دلیل است که ظرفیت زیستی تهران دیگر پاسخگوی بارگذاری‌های بیشتر نیست ، چراکه توان خودپالایی تهران سال‌هاست به سر رسیده است .
از این‌رو جذب جمعیت و تداوم بارگذاری‌ها، وضعیت محیط زیست تهران را بیش از پیش وخیم‌تر ، بغرنج‌تر و پیچیده‌تر می کند . همچنین ملاحظات انرژی ، پدافند غیرعامل و مخاطراتی مانند زلزله و فرونشست و برهم‌کنش این عوامل نشان می‌دهد که تمرکززدایی دیگر یک انتخاب نیست ، بلکه امری اجتناب ناپذیر است .
مصوبه دولت با عنوان «برنامه اقدام برای ساماندهی ، پالایش عملکردی و تمرکززدایی از استان‌های تهران و البرز» . مشتمل بر ۲۴ ماده و ۲۳ اقدام مجموعه‌ای از تصمیم های راهبردی را به منظور پالایش مجموعه شهری تهران و البرز از فعالیت های ناسازگار با هدف کاهش بارکالبدی و فشار محیط زیستی پیش بینی نموده است . از مهم‌ترین مواد آن می‌توان به ممنوعیت صدور مجوز ایجاد و توسعه شهرک‌ها و نواحی صنعتی در دو استان تهران و البرز اشاره نمود .
همچنین یکی دیگر از بخش‌های مهم این تصویب نامه ، ممنوعیت هرگونه تغییر کاربری اراضی زراعی و باغی است . جلوگیری از افزایش واحدپذیری و بارگذاری جمعیت در آرای کمیسیون‌های ماده ۹۹ و ۱۰۰ برای دو استان نیز از دیگر مواد این مصوبه است . ممنوعیت صدور مجوز احداث شهرک‌های مسکونی و شهرهای جدید به مدت سه سال ، نیز از جمله مواد این مصوبه‌اند .
در این برنامه بر کاهش بار جمعیتی و جایگزینی فعالیت‌های صنعتی با صنایع دانش‌بنیان و پاک ، فعالیت‌های دارای ارزش افزوده بیشتر و خدمات پشتیبان تولید تأکید شده است .
تصویب این برنامه عمل در هیئت وزیران حکایت از عزم جدی دولت چهاردهم برای ورود به موضوع تمرکززدایی، مهار رشد نامتعارف جمعیت ، مقابله با گسترش بی رویه شهری و ایجاد توازن اکولوژیک در پایتخت دارد . از این رو و با لحاظ اهمیت اجرایی شدن این مصوبه و تحقق اهداف آن ، انتظار می رود با همکاری تمام قد همه دستگاههای مسئول برای اجرای موثر ، دقیق و هماهنگ این برنامه ، توسعه پایتخت با ظرفیت واقعی منابع زیستی آن متناسب شده و تهران به شهری با شاخص های زیست پذیری مناسب تر تبدیل شود .
