تهران ظرفیت بارگذاری فعالیتهای جدید ندارد / تمرکززدایی موفق نیازمند تامین زیرساخت است

به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، یک کارشناس مسائل شهرسازی با تاکید بر تکمیل ظرفیتهای قابل تحمل زیستمحیطی تهران گفت : انتقال صنایع و فعالیتهای اقتصادی به سایر استانها زمانی به توسعه متوازن منجر میشود که زیرساختها و خدمات مورد نیاز در مناطق مقصد تامین شده باشد .
سند ساماندهی ، پالایش عملکردی و تمرکززدایی از استانهای تهران و البرز با هدف کنترل گسترش نامتوازن جمعیت و فعالیتهای اقتصادی ، کاهش فشار بر منابع طبیعی و ظرفیتهای زیستمحیطی و هدایت بخشی از فعالیتها به سایر مناطق کشور تدوین شده است . این سند با در نظر گرفتن محدودیتهای زیرساختی و زیستمحیطی مجموعه شهری تهران و البرز ، بر مدیریت بارگذاری جمعیت و فعالیت ، حفاظت از اراضی کشاورزی و منابع طبیعی ، ساماندهی استقرار صنایع و تقویت زیرساختهای منطقهای تأکید دارد . این برنامه پس از بررسی در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ، در ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ به تصویب این شورا رسید و در هشتم مهر ۱۴۰۵ نیز در هیات وزیران تصویب شد .
یکی از محورهای اصلی این سند ، کاهش تمرکز فعالیتهای اقتصادی و صنعتی در تهران و البرز و هدایت سرمایهگذاریها به مناطق دارای مزیت اقتصادی در سایر استانهاست . بر این اساس ، شناسایی فعالیتهای قابل انتقال و فراهم کردن زمینه استقرار آنها در مناطق مستعد ، با هدف توزیع متوازنتر فرصتهای سرمایهگذاری و اشتغال دنبال میشود . با این حال ، تحقق اهداف تمرکززدایی به انتقال صرف صنایع و بنگاهها محدود نمیشود و مستلزم تأمین زیرساختهای حملونقل ، آب ، انرژی و خدمات مورد نیاز ، بهبود شرایط کسبوکار در مناطق مقصد و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی است .
میثم بصیرت کارشناس مسائل شهرسازی درباره تصمیم دولت برای تمرکز زدایی از استان های تهران و البرز ، انتقال صنایع و فعالیتهای اقتصادی از تهران به مناطق دارای مزیت را فرصتی برای تقویت سرمایهگذاری و اشتغال در سایر استانها دانست و تاکید کرد : تحقق این هدف تنها با انتقال فعالیتها امکانپذیر نیست ، بلکه باید زیرساختها ، خدمات و شرایط لازم برای استقرار و فعالیت اقتصادی در مقصد نیز فراهم باشد زیرا در غیر این صورت ، سیاست تمرکززدایی ممکن است به جابهجایی مشکلات تهران در سایر مناطق منجر شود .
بصیرت با اشاره به اینکه انتقال صنایع و فعالیتهای اقتصادی از تهران به مناطق دارای مزیت اقتصادی میتواند زمینهساز ایجاد اشتغال ، افزایش سرمایهگذاری و رونق اقتصادی استانهای دیگر شود ، توضیح داد : انتقال فعالیتها از تهران این فرصت را فراهم میکند که شهرها و مناطق مختلف کشور برای جذب سرمایه بیشتر با یکدیگر رقابت کنند .
به باور وی ، سرمایه معمولاً به سمتی حرکت میکند که ارزش و بازدهی بیشتری داشته باشد بنابراین ابتدا باید پرسید که در شرایط کنونی ، چرا سرمایهگذار تهران را انتخاب میکند ؟ زیرا پایتخت به بزرگترین بازار مصرف کشور نزدیک است و از نظر مقررات کسبوکار ، دسترسی به خدمات و امکانات متنوع ، شرایط مناسبتری برای فعالیت اقتصادی دارد .
این تحلیلگر مسائل شهرسازی با بیان این نکته که تهران تقریباً ظرفیتهای قابل تحمل زیستمحیطی خود را تکمیل کرده است ، اظهار داشت : سالهاست در طرحهای توسعه و آمایش سرزمینی درباره ضرورت انتقال بخشی از بار فعالیتهای اقتصادی تهران به استانها صحبت میشود اما به نتیجه مورد نظر و مراحل اجرایی نرسیده است .
بصیرت ادامه داد : برای مثال ، یکی از موضوعات اصلی در برنامهریزیهای مربوط به استان قم ، انتقال فعالیتها و برخی ظرفیتهای اقتصادی از تهران به این استان بوده است .
وی تصریح کرد : برای هرگونه تصمیم در زمینه تمرکز زدایی از تهران ابتدا باید بررسی شود که شهرهای مقصد چه ظرفیتهایی دارند و آیا امکانات و منابع لازم برای پذیرش فعالیتهای جدید در آنها وجود دارد یا خیر ؛ ممکن است یک منطقه از نظر اقتصادی ظرفیتهایی داشته باشد ، اما در عین حال با محدودیتهایی مانند کمبود آب مواجه باشد ؛ بنابراین ، پیش از انتقال فعالیتها باید نیازها ، ضرورتها و محدودیتهای هر منطقه بهدقت مورد توجه قرار گیرد .
تمرکز زدایی با انتقال صرف فعالیتها محقق نمیشود
بصیرت با بیان اینکه انتقال فعالیتهای اقتصادی میتواند به شهرهایی که سالها از جذب سرمایه و توسعه ظرفیتهای اقتصادی محروم بودهاند کمک کند ، گفت : پاسخ به این پرسش که آیا انتقال صنایع و فعالیتها میتواند به رونق سایر شهرها منجر شود ، مثبت است ؛ اما این اتفاق بهسرعت و صرفاً با یک مصوبه یا تصمیم اداری محقق نخواهد شد .
وی افزود : اگر به وضعیت تهران توجه کنیم، میبینیم که سالها درباره ضرورت ساماندهی و کنترل تمرکز فعالیتها در پایتخت تصمیمگیری شده ، اما بخشهایی از این سیاستها همچنان اجرا نشده است . به نظر میرسد در برخی مصوبات و برنامهها ظرفیتهایی وجود داشته که میتوانست مورد توجه قرار گیرد ، اما در عمل به دلایل مختلف از جمله فراهم نبودن شرایط اجرایی ، به نتیجه نرسیده است .
این کارشناس شهرسازی با اشاره به سابقه طولانی موضوع تمرکززدایی از تهران در ادبیات برنامهریزی کشور اظهار کرد : این موضوع سالهاست در برنامهریزی شهری و منطقهای ایران مطرح است . از زمان طرح «ستیران» در سال ۱۳۵۶ تاکنون ، بارها درباره پیامدهای تمرکز بیش از اندازه فعالیتها در تهران هشدار داده شده است . در همان زمان نیز مشاوران و برنامهریزان نسبت به مشکلاتی که در صورت تداوم روند تمرکز در پایتخت ایجاد میشود ، هشدار داده بودند .


