یک پژوهشگر گفت : مهمترین سرمایه برای ساختن آینده ، سرمایه اجتماعی جامعه است ؛ زمانی که حس اعتماد ، همبستگی و مشارکت در جامعه تقویت شود ، ظرفیت نوآوری و مسئولیتپذیری نیز افزایش مییابد .
زهرا عباسپور گفت : کمتر کسی تصور میکرد رویارویی نظامی آمریکا و رژیم اشغالگر با ایران بتواند چنین اثر اجتماعی قابل توجهی در داخل کشور ایجاد کند . یکی از پدیدههای مهم این دوره ، افزایش محسوس سرمایه اجتماعی و حضور و حمایت طیفهای مختلف مردم در فضای عمومی بود ؛ پدیدهای که در بسیاری از کشورها در شرایط مشابه کمتر دیده میشود .
دانشپژوه دکتری حکمرانی در دانشگاه تهران گفت : در علوم اجتماعی از این وضعیت با عنوان «همگرایی جامعه در زمان بحران» یاد میشود ؛ لحظهای که یک تهدید بیرونی میتواند به تقویت همبستگی و اعتماد جمعی در جامعه منجر شود .
وی یادآور شد : از منظر علم حکمرانی ، بحرانها صرفا رخدادهایی نظامی یا سیاسی نیستند، بلکه میتوانند به «نقطه عطف تاریخی» تبدیل شوند ؛ لحظهای که مسیر آینده یک کشور را تغییر میدهد . تجربه تاریخی نشان میدهد کشورها پس از چنین شوکهایی معمولاً با دو مسیر مواجه میشوند ؛ یا عبور از بحران در سطحی تاکتیکی باقی میماند و به تدریج اثر آن از بین میرود، یا این تجربه به فرصتی برای اصلاح ساختارها و تحول در نظام اقتصادی و مدیریتی تبدیل میشود .
وی خاطرنشان کرد: در ادبیات آیندهپژوهی از مسیر دوم با عنوان «آینده خلقشده» یاد میشود ؛ آیندهای که نتیجه تصمیمهای آگاهانه برای بهرهگیری از فرصتهای ایجادشده در دل بحران است . یکی از پیامدهای مهم این تحولات میتواند تغییر در جایگاه ژئواکونومیک ایران باشد . تسلط ایران بر تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان ، ظرفیتی راهبردی ایجاد کرده است .
وی افزود : کشوری که بر مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت اثرگذار باشد ، میتواند از یک بازیگر صرفاً منطقهای به گرهای مهم در شبکه انرژی و اقتصاد منطقه تبدیل شود . با این حال ، پایداری چنین موقعیتی زمانی تضمین میشود که این مزیت ژئوپلیتیکی از یک ابزار فشار صرف به بستری برای توسعه تعاملات اقتصادی ، ترانزیت منطقهای و تقویت امنیت انرژی تبدیل شود .
عباسپور گفت: در کنار این ظرفیت ژئوپلیتیکی ، اصلاحات در حکمرانی داخلی نیز اهمیت تعیینکنندهای دارد. تجربه کشورهایی که از بحرانهای بزرگ عبور کردهاند نشان میدهد موفقیت پایدار زمانی شکل میگیرد که دولتها به سمت کارآمدی نهادی و تصمیمگیری دادهمحور حرکت کنند . سیاستگذاری مبتنی بر دادههای اقتصادی و اجتماعی، تحلیلهای علمی و توجه به بازخورد جامعه میتواند فاصله میان تصمیمهای کلان و نیازهای واقعی مردم را کاهش دهد .
این پژوهشگر خاطرنشان کرد : در نهایت ، شاید مهمترین سرمایه برای ساختن آینده ، سرمایه اجتماعی جامعه باشد. زمانی که حس اعتماد ، همبستگی و مشارکت در جامعه تقویت شود ، ظرفیت نوآوری و مسئولیتپذیری نیز افزایش مییابد . اگر این سرمایه اجتماعی در کنار حکمرانی کارآمد و بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای ژئوپلیتیکی قرار گیرد ، ایران میتواند از دل این تجربه تاریخی آیندهای خلق کند که در آن پیشرفت پایدار ، تعاملات اقتصادی گسترده و نقشآفرینی مؤثر در معادلات منطقهای تقویت شود و زمینههای ظهور ایران بهعنوان یک قدرت نوظهور در نظم منطقهای و جهانی فراهم آید .
