به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، در دومین نشست تخصصی از سلسله نشستهای «توسعه و امنیت آبی»
با عنوان «واکاوی ابعاد راهبردی انتقال آب دریا» ، یگانه سادات صالحی ، پژوهشگر و دانشآموخته دانشگاه
تربیت مدرس ، با ارائه نتایج یک پژوهش تحلیلی ، ابعاد اقتصادی ، انرژیبر و محیطزیستی طرحهای انتقال آب دریا
را مورد بررسی قرار داد .
صالحی در سخنان خود تأکید کرد که انتقال آب دریا نباید صرفاً بهعنوان یک پروژه فنی و مهندسی دیده شود ، بلکه لازم است در
کنار آن ، هزینههای اقتصادی، مصرف انرژی ، آثار محیطزیستی ، بهرهوری آب و الگوی مصرف در بخش کشاورزی نیز بهصورت
جدی ارزیابی شود .
او با مرور برخی تجربههای جهانی انتقال آب ، از جمله طرحهای بزرگ در چین و هند ، توضیح داد که این پروژهها در کنار برخی
آثار مثبت ، با چالشهایی مانند پیچیدگی هماهنگی میان استانها ، ناپایداری منابع تأمین آب ، نوسانات بارندگی و افزایش
مصرف در مناطق مقصد روبهرو بودهاند .
به گفته او ، یکی از پیامدهای مهم برخی طرحهای انتقال آب این بوده که به جای کاهش مصرف ، زمینه افزایش تقاضا و مصرف
بیشتر را در منطقه مقصد فراهم کردهاند .
این پژوهشگر در ادامه به موضوع صادرات محصولات آببر و ردپای آب در بخش کشاورزی پرداخت و گفت در منطقه مورد مطالعه ،
بخشی از منابع آبی صرف تولید محصولاتی میشود که مازاد بر نیاز داخلی بوده و به صادرات اختصاص مییابند . او با اشاره به
محصولات جالیزی توضیح داد که این گروه از محصولات سهم قابل توجهی در مصرف آب و صادرات آب مجازی دارند ، در حالی که
ارزش اقتصادی حاصل از آنها با هزینههای سنگین تأمین و انتقال آب قابل مقایسه نیست .
صالحی همچنین با اشاره به مشخصات یکی از طرحهای انتقال آب از دریای عمان گفت : طول خط انتقال حدود ۱۳۴۲ کیلومتر ،
ظرفیت کل انتقال سالانه حدود ۲۸۰ میلیون مترمکعب و سهم پیشبینیشده برای استان مورد بررسی حدود ۱۲۰ میلیون
مترمکعب در سال است .
او افزود که هزینه کل پروژه حدود ۶.۸ میلیارد یورو برآورد شده و انرژی مورد نیاز آن نیز حدود ۲۷۰۰ گیگاواتساعت اعلام شده
است .
به گفته صالحی ، در برخی گزارشها هزینه تمامشده هر مترمکعب آب انتقالی حدود ۳.۲ دلار ذکر شده، اما در برخی جلسات و
برآوردها ارقامی در حدود ۵ تا ۶ دلار نیز مطرح شده است .
او با مقایسه این هزینهها با ارزش اقتصادی محصولات صادراتی و میزان آب مصرفی برای تولید آنها ، این پرسش را مطرح کرد
که آیا انتقال آب پرهزینه به منطقهای که بخشی از منابع آبی خود را صرف تولید و صادرات محصولات آببر میکند ، از منظر
اقتصاد کلان سیاستی بهینه است یا خیر .
او در بخش دیگری از سخنان خود به مسئله انرژی اشاره کرد و گفت در شرایط ناترازی انرژی، مصرف برق مورد نیاز برای انتقال
آب دریا باید یکی از معیارهای اصلی ارزیابی این طرحها باشد .
بر اساس توضیحات او ، مصرف انرژی در پروژه انتقال آب دریا بسیار بالاست و نسبت به برخی گزینههای اصلاح مصرف و مدیریت
تقاضا ، هزینه سنگینتری به کشور تحمیل میکند .
صالحی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد که با توجه به تغییرات اقلیمی ، کاهش بارشها و روند افزایشی کمبود منابع آب ،
انتقال ۱۲۰ میلیون مترمکعب آب نمیتواند پاسخگوی کل مسئله کمآبی در افقهای آینده باشد .
به گفته او ، راهبرد اصلی باید اصلاح الگوی مصرف ، مدیریت تقاضا ، بازنگری در الگوی کشت و کاهش تولید محصولات پرمصرف و
کمبازده از منظر آب باشد .
بر اساس مباحث مطرحشده ، انتقال آب دریا اگرچه میتواند در برخی شرایط بهعنوان گزینهای مکمل مورد توجه قرار گیرد ، اما
نمیتواند جایگزین سیاستهای بنیادین مدیریت مصرف ، افزایش بهرهوری و اصلاح ساختارهای اقتصادی آب شود . این نشست
نشان داد که مسئله آب در ایران ، بیش از آنکه صرفاً یک مسئله مهندسی باشد ، موضوعی راهبردی در حوزه حکمرانی ، اقتصاد،
انرژی، امنیت غذایی و آینده زیستپذیری سرزمین است .
