به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، در نشستی تخصصی با محوریت بازاندیشی نظام برنامه‌ریزی شهری در ایران ، کارشناسان و صاحب‌نظران با بررسی چالش‌های طرح‌های توسعه شهری ، بر ضرورت اصلاح رویکردهای برنامه‌ریزی ، تقویت مشارکت شهروندان و حرکت به سمت توسعه یکپارچه ، پایدار و عدالت‌محور تأکید کردند .
نشست تخصصی بازاندیشی نظام برنامه‌ریزی شهری ایران ، فرصتی برای بررسی چالش‌های طرح‌های توسعه شهری و ضرورت بازنگری در رویکردهای موجود بود . در این نشست ، کارشناسان و صاحب‌نظران با تأکید بر توجه به مسائل واقعی شهرها ، مشارکت شهروندان و توسعه پایدار ، راهکارهایی برای ارتقای نظام برنامه‌ریزی و بهبود کیفیت زندگی شهری مطرح کردند .
ضرورت فاصله گرفتن برنامه‌ریزی شهری از نگاه کالبدمحور
سیده فخرالسادات قادری آل‌هاشم، رئیس هیئت‌مدیره جامعه مهندسان شهرساز ایران و مدرس دانشگاه ، با تأکید بر ضرورت بازنگری در نظام برنامه‌ریزی شهری کشور گفت : غلبه نگاه کالبدمحور ، گسست میان نهادهای مسئول و وابستگی مدیریت شهری به درآمدهای ناپایدار ، از چالش‌های اصلی طرح‌های توسعه شهری است .
وی با بیان اینکه شهر پدیده‌ای پویا و متأثر از روابط اجتماعی ، اقتصادی و محیطی است ، افزود : برنامه‌ریزی شهری باید از رویکردهای بخشی و جزیره‌ای فاصله بگیرد و با درنظرگرفتن نیازهای جامعه ، عدالت فضایی و مخاطراتی مانند فرونشست زمین ، بحران آب و تغییرات اقلیمی انجام شود .
قادری آل‌هاشم چهار محور تحول در برنامه‌ریزی شهری را توسعه مشارکت و گفت‌وگوی شهروندان ، یکپارچه‌سازی برنامه‌ریزی در مقیاس‌های ملی تا محلی ، پایش مستمر طرح‌های توسعه شهری و اولویت‌بخشی به بازآفرینی درونی شهرها به‌جای گسترش افقی عنوان کرد .
رئیس هیئت‌مدیره جامعه مهندسان شهرساز ایران همچنین بر ضرورت مقابله با تراکم‌فروشی و گسترش بی‌رویه شهرها تأکید کرد و گفت : بازآفرینی پایدار شهری و توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی باید جایگزین گسترش افقی و تخریب اراضی کشاورزی شود .
وی تقویت همکاری میان دانشگاه‌ها ، دستگاه‌های اجرایی ، نهادهای مدنی و سازمان‌های بین‌المللی را برای اصلاح نظام برنامه‌ریزی شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ضروری دانست .
شهرسازی از شناخت مسائل شهر و نیازهای مردم آغاز شود
ناصر براتی ، عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی سوره ، با انتقاد از رویکردهای رایج در برنامه‌ریزی شهری ، گفت : در فرایند شهرسازی ، توجه بیش از اندازه به ابعاد کالبدی ، زمین و ساخت‌وساز ، موجب غفلت از مسائل اجتماعی ، فرهنگی و نیازهای واقعی شهروندان شده است .
وی با اشاره به تحولات تاریخی شهرهای ایران توضیح داد : پیش از گسترش الگوهای مدرن شهرسازی ، محله‌ها نقش مهمی در شکل‌گیری روابط اجتماعی و احساس تعلق مردم به شهر داشتند . اما با اجرای خیابان‌کشی‌ها و تغییر ساختار بافت‌های شهری ، بخشی از این پیوندها تضعیف شد و نقش مردم در اداره و ساماندهی محیط زندگی خود کاهش یافت .
براتی با بیان اینکه ورود الگوهای غربی به نظام شهرسازی ایران ، به تفکیک ابعاد کالبدی و اجتماعی شهر دامن زد ، افزود : شهر یک مجموعه یکپارچه است و نمی‌توان آن را صرفاً به زمین ، ساختمان و تراکم ساختمانی تقلیل داد. برنامه‌ریزی شهری باید تمام ابعاد شهر را در کنار یکدیگر ببیند .
عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی سوره با انتقاد از برداشت محدود از مفهوم توسعه شهری تصریح کرد : افزایش ساخت‌وساز و گسترش کالبدی شهر به تنهایی به معنای توسعه نیست . اگر هم‌زمان با این تغییرات ، آلودگی ، بیماری و مشکلات اجتماعی افزایش یابد، باید درباره نتایج و کیفیت توسعه انجام‌شده بازنگری کرد .
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در تهیه طرح‌های توسعه شهری گفت : در بسیاری از فرایندهای برنامه‌ریزی ، کار با تهیه نقشه وضع موجود آغاز می‌شود . در حالی که برنامه‌ریزی شهری باید از شناسایی مسائل واقعی شهر ، نیازهای جامعه انسانی و چالش‌های زندگی شهروندان شروع شود . نقشه و راهکارهای کالبدی باید در خدمت حل این مسائل باشند ، نه اینکه نقطه آغاز و محور اصلی برنامه‌ریزی قرار گیرند .
برنامه‌ریزی آینده تهران با واقعیت‌های موجود و نیازهای شهر هماهنگ باشد
محمدجواد خسروی‌پور ، رئیس نهاد راهبری و پایش طرح‌های توسعه شهری ایران ، با تأکید بر ضرورت بازنگری طرح جامع تهران گفت : هدف از این فرایند ، تهیه طرحی جدید صرفاً به‌جای طرح موجود نیست ، بلکه باید با آسیب‌شناسی عملکرد طرح فعلی و توجه به شرایط و مقتضیات امروز شهر ، زمینه ارتقا و اصلاح آن فراهم شود .
وی با اشاره به ضرورت تحول در نظام برنامه‌ریزی شهری اظهار کرد : بازنگری طرح‌های توسعه شهری باید با رویکردی مسئله‌محور و مبتنی بر شناخت دقیق مسائل شهر، بررسی میزان تحقق اهداف و شناسایی موانع اجرایی انجام شود.
خسروی‌پور با تأکید بر اهمیت استفاده از نتایج مطالعات و ارزیابی‌های انجام‌شده افزود: یافته‌های حاصل از بررسی طرح جامع باید پس از جمع‌بندی و اولویت‌بندی، مبنای تدوین چارچوب سیاست‌گذاری و شرح خدمات بازنگری قرار گیرد تا برنامه‌ریزی آینده تهران با واقعیت‌های موجود و نیازهای شهر هماهنگ باشد.
رئیس نهاد راهبری و پایش طرح‌های توسعه شهری ایران همچنین بر ضرورت بهره‌گیری از دیدگاه کارشناسان و متخصصان و تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط در فرایند بازنگری تأکید کرد.
نظام برنامه‌ریزی شهری ایران نیازمند تحول بنیادین است
محمد شیخی ، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای ، با تأکید بر ضرورت تحول بنیادین در نظام برنامه‌ریزی کشور گفت : با وجود ورود مباحث راهبردی و ساختاری به برنامه‌ریزی شهری طی سه دهه گذشته ، این رویکردها نتوانسته‌اند تغییرات مؤثری در نظام برنامه‌ریزی ایجاد کنند و در بسیاری موارد، طرح‌های جامع با تغییراتی در عنوان و چارچوب ، همچنان با همان رویکردهای پیشین دنبال شده‌اند.
وی با اشاره به غلبه نگاه مهندسی و کالبدی بر برنامه‌ریزی شهری در ایران توضیح داد : در آغاز شکل‌گیری این حوزه، معماران نقش مهمی در توسعه شهرسازی داشتند ، اما برنامه‌ریزی شهری به مطالعات دقیق ، توجه به ابعاد مختلف مسائل شهری و مشارکت واقعی مردم نیاز دارد .
شیخی با بیان اینکه مشارکت مردمی در بسیاری از طرح‌های شهری ، بیشتر در حد پیش‌بینی در شرح خدمات باقی مانده است ، افزود : تحقق مشارکت به پیش‌نیازهای مشخصی نیاز دارد و ساختار سیاسی ، نظام حکمرانی و فرهنگ عمومی در شکل‌گیری و تقویت آن نقش مؤثری دارند .
مدیر گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای دانشگاه علامه طباطبایی همچنین با اشاره به ضرورت بازنگری در چارچوب‌های قانونی و اجرایی طرح‌های شهری گفت: با وجود تأکید مدیران و مسئولان بر لزوم اصلاح و بازنگری طرح‌های جامع ، همچنان این پرسش مطرح است که این تغییرات چه زمانی و چگونه محقق خواهند شد .
وی با اشاره به تجربه‌های برنامه‌ریزی منطقه‌ای در ایران ، آمایش سرزمین و برنامه پنجم پیش از انقلاب را از جمله تجربه‌های قابل توجه در حرکت به سمت تعادل منطقه‌ای دانست و بر ضرورت توجه به دستاوردها و کاستی‌های گذشته تأکید کرد .
