تعمیر بیش از ۱۰۰ هزار خانه آسیب‌دیده در جنگ به اتمام رسید
به گزارش پرتال بازآفرینی شهری ، معاون مسکن و عمران شهری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از تجربیات دوران جنگ در نظام شهرسازی کشور از اتمام تعمیر بیش از ۱۰۰ هزار خانه جنگ‌زده خبر داد و گفت : ایجاد محلات خوداتکا و تاب‌آور مبتنی بر توسعه پایدار ، با هدف تداوم حیات و ارائه خدمات محلی در شرایط عادی و بحرانی، در دستور کار بنیاد مسکن قرار گرفته است .
سیدمهدی هدایت در همایش «شهر آینده ، شهرسازی پس از جنگ» که به مناسبت روز جهانی شهرسازی برگزار شد ، با اشاره به نقش شهرداری تهران و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در بازسازی مناطق آسیب‌دیده در جریان جنگ ، گفت : شهرداری تهران برای نخستین‌بار در کشور به‌صورت جدی وارد موضوع بازسازی شد و بخش مهمی از بازسازی‌ها را در پایتخت بر عهده گرفت . همچنین بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با توجه به وظایف ذاتی و تجربیات حاصل از زلزله‌های گذشته، مسئولیت بازسازی بخش عمده‌ای از مناطق کشور را بر عهده گرفت .
معاون مسکن شهری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه بازسازی ، افزود : در مجموع بیش از ۱۱۰ هزار واحد مسکونی در کشور نیازمند تعمیر بودند که بیش از ۱۰۰ هزار واحد آن به پایان رسیده است . همچنین بیش از ۱۱ هزار واحد احداثی در دستور کار قرار داشت که بیش از ۵۰ درصد آن‌ها تکمیل شده است .
هدایت با بیان اینکه تجربه جنگ ، با وجود تلخی‌ها و هزینه‌های فراوان ، می‌تواند درس‌آموز نظام شهرسازی کشور باشد ، تصریح کرد : لازم است از این تجربیات در تدوین و اصلاح نظامات شهرسازی کشور استفاده کنیم . اقداماتی مانند تدوین سند راهبردی استفاده از فضاهای زیرسطحی در تهران که با پیگیری شهرداری تهران در شورای عالی شهرسازی و معماری کشور به تصویب رسیده ، از جمله دستاوردهای ارزشمند تجربیات پس از جنگ است .
ایجاد محلات خوداتکا و تاب‌آور مبتنی بر توسعه پایدار
معاون مسکن و عمران شهری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ادامه داد : بنیاد مسکن در مردادماه امسال موضوع ایجاد محلات خوداتکا و تاب‌آور مبتنی بر توسعه پایدار را در کشور مطرح و چارچوب اجرایی آن را به ادارات کل استانی ابلاغ کرد تا این محلات با اتکا به شش رکن اصلی طراحی و اجرا شوند .
وی نخستین رکن این الگو را امنیت و استقلال انرژی و آب عنوان کرد و گفت : در این رویکرد ، موضوعاتی همچون بازچرخانی آب ، استفاده از آب خاکستری و پیش‌بینی ذخایر آب آشامیدنی مورد توجه قرار گرفته است تا محلات در زمان وقوع و پس از سوانح بتوانند بخشی از نیازهای اساسی خود را تأمین کنند .
هدایت ، تاب‌آوری زیرساختی و پایداری محیط‌زیستی را دومین رکن این الگو برشمرد و افزود : تجربه جنگ نشان داد که یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در شرایط بحرانی ، آسیب‌دیدن زیرساخت‌های حیاتی و قطع آب و برق است . بر همین اساس ، استفاده از پنل‌های خورشیدی ، سامانه‌های ذخیره‌ساز انرژی و نیروگاه‌های مقیاس کوچک از جمله سامانه‌های تولید هم‌زمان برق و حرارت در این محلات پیش‌بینی شده است تا در شرایط جنگ و سایر سوانح ، بخشی از انرژی مورد نیاز تأمین شود .
وی با اشاره به اهمیت فضاهای باز چندعملکردی به عنوان رکن سوم این طرح اظهار کرد : فضاهایی مانند پارک‌ها و مراکز محلی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در شرایط عادی کارکردهای متعارف خود را داشته باشند و در زمان وقوع بحران نیز امکان استفاده از آن‌ها برای مدیریت شرایط اضطراری فراهم باشد .
معاون مسکن و عمران شهری بنیاد مسکن، سازمان فضایی و سلسله‌مراتب عملکردی محلات را از دیگر ارکان این الگو دانست و گفت : در این بخش ، هسته خدمات محلی، پهنه سکونت، پهنه خدمات حیاتی و پهنه انعطاف‌پذیر و چندعملکردی پیش‌بینی شده است .
هدایت ادامه داد : در پهنه خدمات حیاتی ، موضوعاتی مانند تأمین انرژی و بازچرخانی آب مورد توجه قرار گرفته و در پهنه انعطاف‌پذیر و چندعملکردی نیز فضاهایی با قابلیت استفاده دوگانه ، از جمله پارکینگ‌هایی که با رعایت الزامات پناهگاه و خدمات پشتیبان آن طراحی می‌شوند ، پیش‌بینی شده است تا در زمان جنگ یا وقوع سوانح ، امکان استفاده از آن‌ها به‌عنوان پناهگاه وجود داشته باشد .
وی با تأکید بر ضرورت رعایت الزامات پدافند غیرعامل در طراحی محلات افزود : تمامی الزامات مرتبط با پدافند غیرعامل در این الگو پیش‌بینی شده است تا احتمال آسیب‌پذیری محلات در شرایط بحرانی کاهش یابد .
هدایت ، اتصال ایمن و پیوستگی عملکردی شبکه شریان‌های اصلی شهر را آخرین رکن این طرح معرفی کرد و گفت : محلات تاب‌آور نباید از ساختار اصلی شهر منفصل باشند ، بلکه باید ضمن برخورداری از هویت و ظرفیت‌های مستقل ، ارتباط مناسبی با شبکه حمل‌ونقل عمومی، به‌ویژه ایستگاه‌های مترو و شبکه ریلی ، داشته باشند .
وی با بیان اینکه هدف اصلی از طراحی این محلات ، تداوم حیات و ارائه خدمات محلی در تمامی شرایط است ، توضیح داد : بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با توجه به ظرفیت‌های موجود در استان‌ها و شهرهای کشور ، از جمله نیروی انسانی ، زمین ، شرکت‌های تخصصی ، ماشین‌آلات و منابع در اختیار ، این مسئولیت را دنبال می‌کند تا با مشارکت بخش خصوصی ، الگوی محلات خوداتکا و تاب‌آور در کشور عملیاتی و تکرارپذیر شود .
مکان‌یابی ایجاد محلات خوداتکا و تاب آور در ۲۲ استان کشور
معاون مسکن و عمران شهری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با اشاره به آخرین وضعیت اجرای این طرح گفت : تاکنون در ۲۲ استان مکان‌یابی این محلات انجام شده و پس از طی مراحل قانونی و تصویب طرح‌ها در مراجع ذی‌صلاح ، طراحی آن‌ها توسط مهندسان مشاور و بر اساس ارکان شش‌گانه آغاز شده است .
وی افزود : استان قم با اختصاص زمینی به مساحت حدود دو هکتار ، در این زمینه پیشرو است و به‌زودی عملیات اجرایی آن آغاز خواهد شد . همچنین پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های آینده ، عملیات اجرایی طرح در سایر استان‌های دارای مکان‌یابی نیز آغاز شود .
هدایت در پایان با اشاره به نقش پژوهشکده سوانح در تدوین این الگو گفت : این مجموعه با برخورداری از تجربیات ارزشمند در حوزه پساجنگ و همچنین زلزله‌ها و سوانح گذشته کشور ، در تدوین این طرح به بنیاد مسکن کمک کرده است . امیدواریم با همراهی استادان حوزه شهرسازی و جامعه مهندسان شهرساز ، زمینه ایجاد محلات ایمن و تاب‌آور در کلان‌شهرها و سایر شهرهای کشور فراهم شود .
